Het aantal mensen dat zich eenzaam voelt blijft groeien. Van alle volwassenen geeft tot 49% aan dat ze zich wel eens eenzaam voelen. Ruim 15% voelt zich sterk eenzaam. Mensen die zich eenzaam voelen lopen meer risico op fysieke achteruitgang, cognitieve problemen en hersenziekten. Tijd om hier iets tegen te doen.
Wat is eenzaamheid?
Wanneer je weinig of geen verbinding hebt met andere mensen dan spreek je van eenzaamheid. Het kan iedereen overkomen. Wel komt eenzaamheid vaker bij ouderen voor, vooral bij 80-plussers. Opvallend is dat ook opleidingstype meespeelt. 70% van de mensen met primair onderwijs voelt zich eenzaam, tegenover 43% dat hbo of wo heeft gevolgd.
Verschillende factoren leiden tot eenzaamheid. Vaak gaat het om verlies van werk, hobby, activiteiten en hiermee sociale contacten. Dit kan weer ontstaan door gezondheidsproblemen, verkeerde verwachtingen hebben of persoonlijkheidskenmerken.
Genetische factoren spelen ook mee. Met name bij jongeren heeft erfelijkheid een invloed van 37% tot 55%.
Verschillende soorten eenzaamheid
“Ik voel me eenzaam”, bijna iedereen heeft dat gevoel wel eens (gehad). Wist je dat er verschillende soorten eenzaamheid zijn? Emotionele eenzaamheid heeft te maken met het ontbreken van een levenspartner. Mensen mét een partner voelen zich minder vaak of minder lang eenzaam.
Sociale eenzaamheid hangt samen met een beperkt sociaal netwerk. Oftewel je hebt weinig contact met vrienden, bekenden of collega’s. Het gaat in het leven niet om de grootte van het sociale netwerk maar om de kwaliteit hiervan. Vier goede relaties is al voldoende om tegen eenzaamheid te beschermen.
Eenzaamheid in de hersenen
Een eenzaam brein, dat klinkt ernstig maar eigenlijk komt het vaker voor dan je denkt. Dat is op zich wel vreemd want de wereldbevolking groeit, dus met zoveel mensen om ons heen hoeft niemand eenzaam te zijn. Toch is dit helaas de werkelijkheid.
Eenzaamheid doet veel met de hersenen. Ons brein is ontwikkeld om zoveel mogelijk juiste informatie te verzamelen. Maar ook om (intieme) relaties te onderhouden. Specifieke neuronen in ons brein herkennen intenties van anderen.
Het menselijk brein is hier zo op ingesteld dat het beter gaat werken naarmate we meer sociale interactie hebben. Maar bij weinig sociale interactie gaat de functie van het brein achteruit. Het brein wordt rusteloos en dit uit zich in verschillende klachten. Mensen met eenzaamheid hebben vaker last van slaapproblemen of kunnen stressvolle gebeurtenissen moeilijk verwerken.
Het is vooral interessant om te weten dat mensen die zich eenzaam voelen een geheel andere hersenstructuur hebben. De hersenen worden actief bij het zien van andere mensen. Hierdoor zijn mensen die zich eenzaam voelen sneller geneigd om nieuwe sociale contacten te maken. Het brein motiveert hiertoe.
Het goede nieuws: eenzaamheid duurt zelden lang
Omdat een eenzaam brein de focus legt op nieuwe sociale contacten leggen, duurt eenzaamheid zelden lang. Uitgezonderd de mensen die door ziekte of andere problemen geen sociale contacten aan kunnen gaan. Bij hen kan eenzaamheid een groeiend probleem zijn.
Ik voel me eenzaam, wat kan ik doen?
Eenzaamheid is een gevoel dat je zelf kunt veranderen. Maak eens een lijstje van oude contacten die uit het oog bent verloren. Velen hiervan vinden het leuk om weer iets van je te horen. Ga erop uit. Meld je bijvoorbeeld aan voor een activiteit, hobby of sport. Bezoek een kroeg, museum of wandel door het park.
Ervaar je emotionele eenzaamheid omdat je geen partner hebt? Tegenwoordig zijn er websites en apps om met potentiële partners in contact te komen. Maar je vindt hem of haar misschien ook in de kroeg, bij een concert of een hobbyclubje.
Je kunt ook vrijwilligerswerk doen, een hele leuke manier om anderen te helpen en ook nog eens sociale contacten op te doen.
Durf hulp te vragen. Dit kan door een gesprek met de huisarts of in je gemeente te kijken of er activiteiten voor eenzame mensen worden georganiseerd.
De hersenen stimuleren
Als laatste is het belangrijk om je hersenen actief te houden. Eenzaamheid kan depressieve gevoelens met zich meebrengen waardoor je misschien helemaal geen zin meer in activiteiten of sociale contacten hebt. Merk je dat dit bij jou speelt? Motiveer jezelf om iets te ondernemen. Denk ook eens aan braintraining, een praktische manier om je hersenen weer actief te maken.
Braintraining vindt plaats met behulp van ecg apparatuur dat jouw hersengolven meet. Je hersenen worden met behulp van media en/of audio getraind. Hierdoor wordt het brein opnieuw alert en actief. Bovendien zit jij lekkerder in je vel. We vertellen je hier graag meer over: neem contact op.